ททท. เชิญชวนตามรอยพระเจ้าตาก ในจังหวัดระยอง

พระเจ้าตากและความสำคัญของเมืองระยองในฐานะศูนย์กลางการตั้งทัพกู้ชาติ โดย ศรีศักร วัลลิโภดม

ความเป็นบ้านเมืองภายในของระยองอยู่ที่อำเภอบ้านค่าย บริเวณที่ลำน้ำหลายสายมารวมเป็นคลองใหญ่ มีชุมชนที่ทำการเพาะปลูกทั้งทำสวนและทำนาเกิดขึ้นเป็นหย่อมๆ ไปโดยที่ทางน้ำผ่านถึงแทบทุกแห่ง

ชุมชนที่เก่าที่สุดเห็นจะได้แก่ชุมชนบ้านเก่าที่มีวัดโบราณอันประกอบด้วย พระสถูปเจดีย์ โบสถ์ และหอไตรกลางสระน้ำ ที่มีอายุแต่สมัยอยุธยาตอนปลายลงมา คือตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 23 ลงมา วัดโบราณที่มีรูปแบบทางศิลปสถาปัตยกรรมแบบวัดบ้านเก่านี้กระจายอยู่ในตำแหน่งต่างๆ ของอำเภอบ้านค่ายมาจนติดพื้นที่อำเภอเมือง ได้แก่ วัดบ้านเก่า วัดนาตาขวัญ วัดแลง วัดตะพงใน วัดทับมา เป็นต้น

การเกิดและการกระจายอยู่ของชุมชนที่มีวัดเก่าเป็นศูนย์กลางชุมชนเหล่านี้ เป็นสิ่งบ่งบอกถึงความเป็นบ้านเป็นเมืองที่มีมาก่อนสมัยที่เจ้าตากจะเดินทัพผ่านเข้ามาและใช้พื้นที่บริเวณนี้เป็นที่ตั้งด้วยเป็นฐานทัพ ดังมีร่องรอยให้เห็นที่วัดบ้านค่าย ซึ่ง ณ บริเวณนี้ก็มีศาลเจ้าแม่หลักเมืองตั้งอยู่ ให้เป็นสถานที่สำคัญควบคู่ไปกับค่ายของเจ้าตาก

(คัดบางตอน จากบทความเรื่อง สมเด็จพระวีรมหาราชเจ้าตากสินและความสำคัญของเมืองระยองในฐานะศูนย์กลางการตั้งทัพกู้ชาติในภูมิภาคตะวันออก ใน ศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 37 ฉบับที่ 5 มีนาคม 2559)

จากบทความข้างต้น คงพอจะเห็นความสำคัญของจังหวัดระยอง ซึ่งเป็นเส้นทางเดินทัพและตั้งค่ายของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ในอดีต ททท. สำนักงานระยอง เล็งเห็นถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์นี้ จึงได้นำสื่อมวลชนร่วมเดินทาง ศึกษาเส้นทางเดินทัพของ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เริ่มต้นกันที่ วัดลุ่มมหาชัยชุมพล

วัดลุ่ม นี้ ชื่อเต็มๆ ว่า วัดลุ่มมหาชัยชุมพล หรือชื่อเดิมคือ วัดลุ่มมหาชัยชุมภูพล ตั้งอยู่ในเขตเทศบาล อ.เมือง จ.ระยอง วัดนี้ไม่มีประวัติความเป็นมาว่าผู้ใดสร้าง และเมื่อใด แต่สันนิษฐานว่าสร้างมา 300 กว่าปีแล้ว เพราะมีจารึกในประวัติหน้าหนึ่งว่า พระเจ้ากรุงธนบุรี หรือ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พาทหารและพลเรือนอพยพมาผูกช้าง ม้าพักแรมที่โคนต้นสะตือใหญ่ ซึ่งเป็นบริเวณวัดลุ่มกับวัดเนินติดต่อกัน ก่อนจะบุกไปเมืองจันทบุรี เพื่อรวบรวมไพร่พลและจัดตั้งทัพ กลับมากอบกู้เอกราชคืนจากพม่า 

ต้นสะตือ ที่ว่านี้ ก็ต้องมีอายุมากกว่า 300 ปี และยังคงปรากฏอยู่ มีขนาดใหญ่โต แผกิ่งก้านสาขาให้ความร่มรื่นเป็นบริเวณกว้าง บริเวณใกล้กัน ทางวัดลุ่มได้จัดสร้างศาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช รูปทรงแบบจัตุรมุข โดยด้านในมีพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชขนาดเท่าองค์จริงและศาลที่ประทับ เพื่อให้ลูกหลานไทย-จีน ได้ตระหนักถึงวีรกรรมอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ในประวัติศาสตร์ ในช่วงเทศกาลตรุษจีนทุกปีจะมีประชาชนเข้าไปกราบไหว้สักการะจำนวนมาก 

บริเวณด้านหน้าศาล มีบอร์ดนิทรรศการ แสดงอัตชีวประวัติของสมเด็จพระเจ้าตากสิน และเส้นทางยาตราทัพสมัยดำรงพระยศเป็นพระยาตาก ตั้งแต่ที่นำกำลังส่วนหนึ่งออกจากค่ายพิชัย ฝ่าข้าศึกมาทางนครนายก ข้ามลำน้ำปราจีนบุรี มาตั้งทัพอยู่ตรงข้ามกับทัพพม่าที่ตั้งทัพอยู่ปากน้ำเจ้าโล้ หรือปากน้ำโจ้โล้ จ.ฉะเชิงเทรา ก่อนจะเคลื่อนทัพผ่านฉะเชิงเทรา ชลบุรี มาถึงระยอง ซึ่งเจ้าเมืองระยองให้การต้อนรับด้วยดี ใช้เวลาไม่นานก็ประกาศยึดเมืองระยอง บริเวณกลางทุ่งนา และได้ประทับแรมที่วัดลุ่ม มีเรื่องเล่าว่า ระหว่างประกาศแสดงแสนยานุภาพ เกิดพายุหมุนทำให้ต้นตาลต้นหนึ่งหมุนตัวเป็นเกลียว พอพายุสงบ ต้นตาลนั้นก็ยังขดเกลียว จนชาวบ้านเรียกตาลขด ทุกวันนี้ก็ยังมีให้เห็นอยู่ บริเวณหน้าวัดประดู่ ที่อยู่ไม่ไกลกัน

เมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงนำทหารกล้า ตีฝ่าวงล้อมของพม่าออกจากกรุงศรีอยุธยา มุ่งสู่หัวเมืองชายทะเลฝั่งตะวันออก โดยผ่านเส้นทางจังหวัดนครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี จนมาตั้งค่ายชุมนุมพล ณ บริเวณ “วัดลุ่มมหาชัยชุมพล” แห่งนี้ โดยมีช้างศึกประจำพระองค์ ชื่อ “พังคีรีบัญชร” และทรงช้างศึกคู่พระทัยนี้ เดินทัพเข้าตีเอาเมืองจันทบุรีและตราด จนสำเร็จ ก่อนจะย้อนกลับไปกู้กรุงศรีอยุธยา ทางทะเล 

หลังจากนั้นบรรดาแม่ทัพที่สวามิภักดิ์ ก็พร้อมกันใจยกให้พระยาตากเป็นผู้นำขบวนในการกอบกู้แผ่นดิน และเรียกพระยาตากว่า เจ้าตาก ก่อนจะบุกยึดเมืองจันทบุรีต่อไป วัดลุ่มมหาชัยชุมพล จึงกลายเป็นหนึ่งในสถานที่ประวัติศาสตร์ชาติไทย และเป็นประวัติศาสตร์ของเมืองระยองไปด้วย

ในปี 2463 สมเด็จพระสังฆราช กรมพระวชิรญาณวงศ์ วัดบวรนิเวศ สมัยดำรงสมณศักดิ์ที่พระญาณวราภรณ์ ได้รวมเอาวัดลุ่มกับวัดเนินเป็นวัดเดียวกัน เพื่อให้ประชาชนได้มีความสามัคคีรักใคร่กลมเกลียวกัน ทำให้วัดมีพื้นที่มากขึ้น รวมทั้งหมด 35 ไร่เศษ ทางวัดได้จุดสร้างสิ่งก่อสร้างต่างๆ ใหม่ รวมทั้งอุโบสถ เสนาสนะ หอสวดมนต์ ศาลาการเปรียญ โรงเรียนปริยัติธรรม เนื่องจากของเก่ากลายเป็นซากปรักหักพัง บางส่วนเกินจะบูรณะ จึงเก็บไว้เป็นของเก่า เช่น อุโบสถ ที่อยู่ใกล้กับศาลสมเด็จพระนเรศวร ดูโครงสร้างภายนอก ยังสวยงาม ทั้งลวดลายแกะสลักซุ้มด้านหน้า และใบระกา ที่ยังคงมีอยู่ให้เห็น ส่วนด้านหน้าประดิษฐานองค์เจ้าแม่กวนอิม และพระสังกัดจายน์  เป็นที่เคารพกราบไหว้ของคนทั่วไป

วัดลุ่มมหาชัยชุมพล เดิมชื่อวัดลุ่มมหาชัยชุมภูพล ตั้งอยู่เลขที่ 019 ถ.ตากสินมหาราช ในเขตเทศบาลนคร อ.เมือง จ.ระยอง

รายละเอียดเพิ่มเติม การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานระยอง (ระยอง-จันทบุรี) 153/4 หมู่ 12 ถนนสุขุมวิท ต.ตะพง อ.เมือง จ.ระยอง 21000 โทร : 0 3865 5420 โทรสาร : 0 3864 5510

E-mail : tatryong@tat.or.th, เว็ปไซต์ www.tat-rayong.com facebook ททท.สำนักงานระยอง

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*