ททท. สำนักงานระยอง ชวนเปิดฤดูกาลสวนผลไม้ภาคตะวันออก ณ จังหวัดระยอง – จันทบุรี (5)

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานระยอง สำรวจแหล่งท่องเที่ยวเมืองรอง และเปิดฤดูกาลสวนผลไม้ภาคตะวันออก ณ จังหวัดระยอง – จันทบุรี และเปิดแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร เยี่ยมชม ชุมชนขนมแปลก บ้านหนองบัว

ชุมชนเก่าแก่อายุมากว่า 200 ปี บรรยากาศของบ้านเรือนเก่าย้อนยุค ที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี และมีขนมโบราณแปลกๆ มากมาย ให้นักท่องเที่ยวได้มาลิ้มลอง อาทิ ขนมตะลุ่ม, ข้าวเกรียบอ่อน, ตังเมน้ำอ้อย, ทองม้วนอ่อน, ข้าวเหนียวเผือก ฯลฯ ลองชิมขนมไทยหลายประเภท

ความเป็นมาของบ้านเลขที่ 47 อดีตบ้านหลังนี้เป็นร้านขายของชำที่ใหญ่ที่สุดในย่านนี้ สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2490 ลักษณะของบ้านเป็นทั้งที่อยู่อาศัยและพื้นที่พาณิชย์ ตัวบ้านทำจากไม้สัก ไม้ตะแบก กระจกที่ใช้ก็เป็นกระจกสี และมีการยื่นระเบียงออกนอกบ้านเลียนแบบศิลปตะวันตก เนื่องจากคุณปู่สมผล สุโข เป็นพ่อค้าที่ล่องเรือสำเภาไปขายสินค้าในที่ต่างๆ ทำให้ได้เห็นความเจริญของบ้านเมืองอื่น ปัจจุบัน เจ้าของบ้านคือ คุณครูชณิฐา สุโข ครูน้อง ซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่ 3

เนื่องจากคุณปู่สมผล สุโข มีเรือสำเภาไว้รับซื้อสินค้าจากเมืองจันทบุรี ไว้ว่าจะเป็นหวาย มะพร้าว ถ่านไม้ หรือ ของพื้นบ้านไปขายที่ กรุงเทพ – สมุทรปราการ และนำสินค้าที่ กรุงเทพ – สมุทรปราการ เช่น โอ่ง กระถาง ข้าวสาร เกลือ ฯลฯ มาขายที่เมืองจันทบุรี จึงทำให้ร้านขายของชำของคุณปู่สมผล สุโข มีสินค้าทุกชนิด รวมถึงข้าวของและอุปกรณ์เครื่องใช้ภายในบ้านที่ล้วนมีแต่ของแปลกตาและหายาก คนส่วนใหญ่จะรู้จักร้านขายของของคุณปู่สมผล สุโข ว่า สุโขพาณิชย์ และได้หยุดกิจการในปี พ.ศ.​2552 แต่ปัจจุบัน ยังมีข้าวของเครื่องใช้ในอดีตที่เป็นตัวแทนของความทรงจำดีๆ หลงเหลืออยู่ในบ้านของคุณชณิฐา สุโข ครูน้อง เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เห็นกัน

หนองบัว เป็นชุมชนขนาดเล็กตั้งอยู่ในอำเภอเมืองจันทบุรี ในอดีตเป็นย่านการค้าที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่ง ด้วยทำเลที่อยู่ติดคลองและเชื่อมต่อไปถึงทะเล จากคลองขนาดใหญ่เชื่อมต่อไปยังคลองเล็กๆ หลังบ้านได้อีก ชาวบ้านจึงไปมาหาสู่หรือค้าขายกันด้วยเรือเป็นหลัก ชาวจีนเป็นคนกลุ่มแรกๆ ที่อพยพมาอาศัยอยู่ที่นี่ โดยโล้สำเภาเอาสินค้าจากเมืองจีนมาขาย คนหนองบัวเป็นคนรักสงบ อยู่กันเรียบง่ายแบบพึ่งตัวเองเป็นหลัก ในชุมชนนี้จึงมีทุกอย่าง ทั้งนาข้าว สวนผักที่ชาวบ้านปลูกผักสวนครัวขาย ไร่อ้อย สวนผลไม้ ขณะเดียวกันความที่อยู่ใกล้ทะเล ชาวบ้านส่วนหนึ่งจึงมีอาชีพประมง ขายอาหารทะเล ถนอมอาหาร ชุมชนแห่งนี้จึงอุดมสมบูรณ์ด้วยวัตถุดิบนานาชนิด พรั่งพร้อมด้วยภูมิปัญญามากมายหลายอย่างจนน่าอิจฉา

ขนมควยลิง จากร้านยายลิ

โรงหีบอ้อยบ้านหนองบัว จุดเริ่มต้นของความหวานแบบเมืองจันท์ น้ำอ้อยเป็นวัตถุดิบตั้งต้นของอาหารพื้นบ้านหลายอย่างในจันทบุรี เช่น หมูชะมวง หมึกต้มน้ำอ้อย ก๋วยเตี๋ยวหมูเลียง ฯลฯ จนเรียกได้ว่ามีน้ำอ้อยดีมีชัยไปกว่าครึ่ง คุณรัตนธร เขาหนองบัว และ คุณรุ่งโรจน์ บัวขาว ประธานและที่ปรึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนหนองบัว พาลัดเลาะไปในหมู่บ้านเพื่อชมโรงหีบอ้อยแบบโบราณอายุ 30 กว่าปี โรงหีบนี้ยังใช้วิธีการทำน้ำอ้อยแบบเดิมๆ คือใช้แรงงานคนในทุกขั้นตอนการผลิต ยกเว้นตอนหีบน้ำจากอ้อยเท่านั้นที่เปลี่ยนมาใช้เครื่องหีบ เพื่อความสะดวกและประหยัดเวลามากขึ้น

ขนมแดกงา เป็นขนมที่อยู่ในพระไตรปิฎก เรื่อง จิตตคหบดี, อยู่ในหาบนำขบวนพิธีแรกนาขวัญ, อยู่ในการเทศน์มหาชาติกัณฑ์ชูชก โดยมีส่วนผสมเป็น แป้งข้าวเหนียว, มะพร้าว, ถั่วลิสง, งาขาว, งาดำ

ขั้นตอนการทำน้ำอ้อยเริ่มต้นด้วยการหีบน้ำจากอ้อยสด กรองกาก น้ำอ้อยที่ได้จะไหลไปรวมในบ่อพักน้ำอ้อยสด จากนั้นใช้ท่อดูดน้ำอ้อยส่งไปยังเตาที่มีกระทะเรียงต่อกันทั้งหมด 5 ใบ คนงานจะค่อยๆ เคี่ยวให้น้ำอ้อยสดสีเขียวอื๋อให้งวดลง แล้วตักใส่ในกระทะต่อไปเพื่อเคี่ยวให้งวดลงไปเรื่อยๆ จนถึงกระทะใบสุดท้ายที่น้ำอ้อยจะงวดได้ที่จนเป็นสีเหลืองทองอร่าม คนงานจึงเทน้ำอ้อยลงมาใส่กระบะเพื่อคนให้แห้งเป็นผงน้ำตาล
สิ่งที่น่าตื่นตาตื่นใจของชุมชนหนองบัว คือบ้านเรือนส่วนใหญ่ของชาวบ้านยังคงเป็นเรือนไทยโบราณอายุร่วม 100 ปี แทบทุกหลังอยู่ในสภาพสมบูรณ์ มีคนอยู่อาศัยจริงๆ โดยแต่ละคนก็ตั้งร้านขนมอยู่หน้าบ้านของตัวเอง ขนมส่วนใหญ่เป็นขนมโบราณที่คนเฒ่าคนแก่ยังคงเก็บรักษาเอาไว้ให้คนรุ่นใหม่ได้กินกัน

ขนมที่เป็นไฮไลท์เด็ดของที่นี่คือ ขนมควยลิง จากร้านยายลิ ทำจากแป้งข้าวเหนียวดำปั้นเป็นรูปทรงยาวรี นำไปต้มน้ำร้อนให้สุกแล้วนำมาคลุกมะพร้าวขูด เวลากินจิ้มกับน้ำตาลทรายผสมงาดำ เหตุที่เรียกชื่อแบบนี้เพราะรูปร่างของขนม (ก่อนนำไปคลุกมะพร้าว) นั่นเอง ขนมอีกอย่างที่ใช้ส่วนผสมคล้ายๆ กันคือ ขนมติดคอ ทำจากแป้งข้าวเหนียวดำปั้นเป็นก้อนกลมต้มน้ำร้อนให้สุก หน้าตาคล้ายโมจิญี่ปุ่น เวลากินให้คลุกน้ำจิ้มที่ทำจากน้ำอ้อยผสมถั่วลิสงป่น ได้รสชาติหนึบหนับหวานเค็มมันในคราวเดียว ขนมเกสรดอกลำเจียก ทำจากแป้งข้าวเหนียวร่อนเป็นแผ่นห่อไส้มะพร้าวกวน ขนมไข่นกกระสา ทำจากแป้งสาคูห่อถั่วกวน โรยด้วยขี้ไต้หรือมะพร้าวคั่ว ที่แยกน้ำมันและหัวกะทิออกจนหมดแล้ว ขนมพระพาย ทำจากแป้งข้าวเหนียวห่อถั่วกวนปั้นเป็นก้อนกลมแล้วต้มให้สุกแล้วราดครีมหัวกะทิสด ข้าวเหนียวเหลือง หน้าตาแบบแบบข้าวเหนียวมูนแต่ที่มีสีเหลืองเพราะผสมสีจากขมิ้น มูนให้นิ่มไม่แห้งเกินไปโรยหน้ากุ้งที่ตำจากกุ้งแท้ๆ ผสมน้ำตาลอร่อยได้ใจมาก ข้าวต้มย่าง หรือข้าวเหนียวปิ้งที่เรารู้จักแต่ห่อใหญ่มากอย่างกับห่อหมก

ขนมหลายอย่างใช้น้ำอ้อยเป็นส่วนผสมอยู่บ้างแต่ที่เด่นๆจนได้กลิ่นหอมของน้ำอ้อยชัดเจนคือ ขนมถั่วแปบโบราณ ซึ่งแตกต่างจากที่เราคุ้นเคยคือไส้ถั่วแปบทำจากมะพร้าวขูดกวนน้ำอ้อย ห่อแป้งข้าวเหนียวแล้วคลุกมะพร้าวขูดอีกที แป้งนุ่มไส้หอมน้ำอ้อยอร่อยมาก ขนมตะไลน้ำอ้อย คล้ายขนมถ้วยตะไลที่เราเคยเห็นแต่ที่นี่ใช้น้ำอ้อยหนองบัวกวนกะทิและไม่ใส่ใบเตย หวานหอมน้ำอ้อยตัดเค็มมันจากกะทิ ขนมไข่กบ ทำจากสาคูกวนน้ำอ้อยโรยหน้าด้วยกะทิสด เด็ดสุดคือ ก๋วยเตี๋ยวหมูเลียง ร้านป้าตุ๊กแก ที่ใช้น้ำอ้อยหนองบัวเป็นวัตถุดิบสำคัญในการปรุงน้ำก๋วยเตี๋ยว ร่วมกับสมุนไพรเฉพาะตามตำรับคนเมืองจันท์

ที่นี่ยังมีอาหารอร่อยเฉพาะถิ่นอีกหลายอย่างที่หากินได้เฉพาะหนองบัวเท่านั้น เช่น หอยพอกย่าง หอยที่ต้องนำมาย่างบนแผ่นสังกะสีเพราะน้ำในตัวเยอะ หากย่างบนตะแกรงทั่วไปจะทำให้ถ่านดับ กุ้งจ่อม ปลาจ่อม ซึ่งเทียบเคียงได้กับปลาร้าของชาวอีสาน โดยหมักปลาเล็กปลาน้อยหรือกุ้งที่เหลือขายกับเกลือและข้าวคั่วในโอ่ง เก็บไว้ในที่เย็นทิ้งไว้ 1 เดือนเพื่อให้สุก เอามาทำอาหารเป็นเครื่องจิ้มเหมือนน้ำพริก ทุกวันนี้ในจันทบุรีมีเหลือแค่ชุมชนนี้เท่านั้นที่ยังทำกุ้งจ่อมปลาจ่อมอยู่

หนองบัว จึงเป็นชุมชนเล็กๆ ที่มีเรื่องเล่าล้นหลาม มีของอร่อยล้นเหลือจากความรุ่มรวยทางทรัพยากรที่มี จากภูมิปัญญาของผู้คนที่ยังหลงเหลือ ใครที่สนใจวิถีชีวิตเก่าๆ บ้านเรือนเก่า อาหารดั้งเดิมแบบโบราณต้องมาเยือนที่นี่ให้ได้สักครั้ง

ชุมชนขนมแปลกบ้านหนองบัว เปิดขายเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์เท่านั้น ตั้งแต่เวลา10.00-15.00 น. หรือถ้าสนใจเรียนรู้วิถีชีวิตอาจเลือกพักโฮมสเตย์ในหมู่บ้านได้

FB: ชุมชนขนมแปลกริมคลองหนองบัวจันทบุรี

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*